Adet Düzensizliği Nedir Neden Olur

Adet Düzensizliği Nedir, Neden Olur?

Adet düzensizliği, adet kanamalarının beklenen zaman aralıklarında gerçekleşmemesi, adetlerin normalden sık veya seyrek olması, kanama süresinin değişmesi ya da kanama miktarında belirgin farklılıklar görülmesi durumudur. Kadınların yaşamlarının farklı dönemlerinde zaman zaman adet düzensizliği yaşaması mümkündür. Özellikle ergenliğin ilk yıllarında ve menopoza yaklaşırken hormonal değişikliklere bağlı olarak adet döngüsünde farklılıklar görülebilir.

Normal bir adet döngüsü çoğu yetişkin kadında yaklaşık 21 ile 35 gün arasında gerçekleşir. Kanama genellikle 2 ile 7 gün devam eder. Döngünün sürekli 21 günden kısa veya 35 günden uzun olması, adetlerin uzun süre gelmemesi ya da kişinin daha önce düzenli olan adet düzeninde belirgin değişiklik meydana gelmesi değerlendirme gerektirebilir.

Adet düzensizliğinin altında stres ve kilo değişimleri gibi geçici nedenler bulunabileceği gibi polikistik over sendromu, tiroid hastalıkları, hormonal sorunlar, rahimde bulunan miyom veya polipler gibi farklı sağlık durumları da bulunabilir.

Op. Dr. Öznur Dündar Akın gibi kadın hastalıkları ve doğum uzmanları tarafından yapılacak değerlendirmede adet düzeni, kanamanın süresi, miktarı ve eşlik eden diğer belirtiler birlikte ele alınır.

Adet Düzensizliği Nedir?

Adet döngüsü, adet kanamasının başladığı ilk günden bir sonraki adet kanamasının başladığı ilk güne kadar geçen süre olarak hesaplanır. Her kadının adet döngüsü tam olarak 28 gün olmak zorunda değildir. Önemli olan döngünün kişinin kendi düzeni içerisinde belirli bir aralıkta devam etmesidir.

Adet düzensizliği;

• Adetin beklenenden erken başlaması
• Adetin sürekli gecikmesi
• Birkaç ay adet görülmemesi
• İki adet arasında lekelenme veya kanama olması
• Adet kanamasının 7 günden uzun sürmesi
• Kanama miktarının belirgin şekilde artması
• Adet döngülerinin birbirinden çok farklı sürelerde gerçekleşmesi

gibi farklı biçimlerde ortaya çıkabilir.

ACOG, adet döngüsünün 21 günden kısa veya 35 günden uzun olması, kanamanın 7 günden uzun sürmesi ve adetler arasında kanama görülmesi gibi durumları anormal uterin kanama kapsamında değerlendirmektedir.

Adet Düzensizliği Neden Olur?

Adet düzeni beyin, hipofiz bezi, yumurtalıklar ve rahim arasındaki hormonal sistem tarafından kontrol edilir. Bu sistemin herhangi bir aşamasındaki değişiklik adet döngüsünün etkilenmesine neden olabilir.

Hormonal Değişiklikler

Adet düzensizliğinin en sık karşılaşılan nedenlerinden biri hormonal değişikliklerdir. Östrojen ve progesteron başta olmak üzere üreme sistemini etkileyen hormonların dengesindeki değişiklikler yumurtlamanın gerçekleşmesini ve adet zamanını etkileyebilir.

Özellikle ergenliğin ilk yıllarında hormonal sistemin henüz tam olarak düzenlenmemesi nedeniyle düzensiz adetler görülebilir.

Menopoza geçiş döneminde de yumurtlama düzeninin değişmesi sonucunda adetler daha sık, daha seyrek, daha uzun veya daha kısa hale gelebilir.

Polikistik Over Sendromu

Polikistik over sendromu, adet düzensizliğinin önemli hormonal nedenlerinden biridir. PCOS olarak da bilinen bu durumda yumurtlama düzeni bozulabilir.

Adetlerin seyrekleşmesine veya uzun süre görülmemesine ek olarak;

• Yüz ve vücutta kıllanma artışı
• Akne
• Kilo artışı
• Saç dökülmesi
• Gebe kalmakta güçlük

gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Her adet düzensizliği polikistik over sendromu anlamına gelmez. Tanı için kişinin şikâyetlerinin, hormonal durumunun ve gerektiğinde ultrason bulgularının birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Stres Adet Düzensizliği Yapar mı?

Yoğun fiziksel veya psikolojik stres adet döngüsünü etkileyebilir. Stres, beynin adet döngüsünü kontrol eden hormonal sistemini etkileyerek yumurtlamanın gecikmesine veya bazı dönemlerde gerçekleşmemesine neden olabilir.

İş değişiklikleri, sınav dönemleri, aile sorunları, yoğun çalışma temposu, uyku bozuklukları ve uzun süren psikolojik stres dönemlerinde adetin gecikmesi mümkündür.

Strese bağlı adet değişiklikleri çoğunlukla stres faktörü azaldığında düzelebilir. Ancak adet düzensizliğinin uzun süre devam etmesi durumunda yalnızca strese bağlanmaması ve diğer olası nedenlerin araştırılması önemlidir.

Kilo Değişiklikleri Adet Düzenini Etkiler mi?

Kısa sürede fazla kilo almak veya vermek hormonal sistemi etkileyebilir. Özellikle çok düşük vücut ağırlığı, aşırı kalori kısıtlaması ve hızlı kilo kaybı yumurtlamanın durmasına ve adetlerin kesilmesine neden olabilir.

Benzer şekilde fazla kilo da hormonal dengeyi ve yumurtlama düzenini etkileyebilir.

Yoğun spor yapan kadınlarda yeterli enerji ve besin alınmadığında adetlerin seyrekleşmesi veya tamamen durması görülebilir. ACOG ve NHS, hızlı kilo değişimleri ve aşırı egzersizi adet düzensizliklerinin olası nedenleri arasında göstermektedir.

Tiroid Hastalıkları Adet Düzensizliği Yapar mı?

Tiroid bezi vücudun metabolizmasını düzenleyen hormonlar üretir. Tiroid hormonlarının normalden az veya fazla çalışması adet döngüsünde değişikliklere neden olabilir.

Hipotiroidi ve hipertiroidi durumlarında adetlerin seyrekleşmesi, sıklaşması veya kanama miktarında değişiklik görülebilir.

Adet düzensizliğine;

• Halsizlik
• Kilo değişimi
• Çarpıntı
• Üşüme veya aşırı sıcaklama
• Saç dökülmesi
• Cilt değişiklikleri

gibi belirtiler eşlik ediyorsa tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesi gerekebilir.

Op. Dr. Öznur Dündar Akın tarafından gerçekleştirilecek jinekolojik değerlendirmede gerekli görülürse tiroid ve diğer hormon testleri de araştırma sürecine dahil edilebilir.

Gebelik Adet Gecikmesine Neden Olabilir

Üreme çağındaki bir kadında adet gecikmesi meydana geldiğinde değerlendirilmesi gereken ilk olasılıklardan biri gebeliktir.

Özellikle korunmasız cinsel ilişki sonrasında adet gecikmesi yaşanıyorsa gebelik testi yapılması gerekebilir. Gebelik, daha önce düzenli adet gören kadınlarda adet gecikmesinin veya kesilmesinin en önemli fizyolojik nedenlerinden biridir.

Gebelik sırasında kanama meydana gelmesi ise normal adet kanaması olarak değerlendirilmemelidir. Özellikle ağrı ile birlikte görülen kanamalarda sağlık kuruluşuna başvurulması önemlidir.

Miyom ve Polipler Adet Düzensizliğine Neden Olabilir mi?

Rahimde gelişen miyomlar ve polipler adet kanamasının miktarını ve süresini etkileyebilir.

Miyomlar rahim kas dokusundan gelişen iyi huylu oluşumlardır. Bazı miyomlar hiçbir belirti vermezken bazıları yoğun ve uzun süren adet kanamalarına neden olabilir.

Rahim içerisindeki polipler de adetler arasında lekelenmeye, düzensiz kanamaya veya yoğun adet kanamasına yol açabilir.

Adenomyozis de yoğun ve ağrılı adet kanamalarının nedenlerinden biri olabilir.

Bu tür yapısal nedenlerin değerlendirilmesinde jinekolojik muayene ve ultrason görüntülemesi kullanılabilir.

Doğum Kontrol Yöntemleri Adet Düzenini Değiştirebilir mi?

Hormonal doğum kontrol yöntemleri kullanmaya başlayan bazı kadınlarda ilk aylarda adet düzeninde değişiklik veya ara kanamalar görülebilir.

Doğum kontrol hapları, hormonal rahim içi sistemler, iğneler ve diğer hormonal yöntemler adet kanamasının süresini veya miktarını değiştirebilir. Bazı yöntemlerde adet kanaması çok azalabilir veya zamanla tamamen durabilir.

Bakırlı rahim içi araçlarda ise özellikle kullanımın ilk dönemlerinde adet kanamasının daha yoğun olması mümkündür.

Adet Düzensizliğine Hangi Belirtiler Eşlik Edebilir?

Adet düzensizliği tek başına ortaya çıkabileceği gibi altta yatan nedene bağlı olarak farklı belirtilerle birlikte görülebilir.

Adet Düzensizliğinde Görülebilecek Belirtiler

• Kasık ve pelvik bölgede ağrı
• Aşırı adet kanaması
• Adetler arasında lekelenme
• Yüzde veya vücutta kıllanma
• Akne
• Saç dökülmesi
• Kilo artışı veya kilo kaybı
• Halsizlik
• Meme ucundan süt benzeri akıntı
• Gebe kalmakta güçlük

Özellikle birkaç belirtinin birlikte ortaya çıkması hormonal veya jinekolojik bir problemin araştırılmasını gerektirebilir.

Adet Düzensizliği Nasıl Teşhis Edilir?

Adet düzensizliğinin değerlendirilmesinde öncelikle ayrıntılı hasta öyküsü alınır. Son adet tarihi, adetlerin kaç günde bir gerçekleştiği, kanamanın kaç gün sürdüğü ve kanama miktarı değerlendirilir.

Gerekli durumlarda;

• Gebelik testi
• Kan sayımı
• Tiroid hormon testleri
• Üreme hormonlarının değerlendirilmesi
• Prolaktin testi
• Jinekolojik ultrason
• Pelvik muayene

gibi incelemeler yapılabilir.

Op. Dr. Öznur Dündar Akın gibi kadın hastalıkları ve doğum uzmanları, yapılacak incelemeleri hastanın yaşı, belirtileri ve tıbbi geçmişine göre belirler.

Adet Düzensizliği Nasıl Tedavi Edilir?

Adet düzensizliğinde tek bir tedavi yöntemi bulunmaz. Tedavi düzensizliğe neden olan duruma göre planlanır.

Örneğin tiroid hastalığı tespit edildiğinde tiroid tedavisi, polikistik over sendromunda kişinin belirtilerine ve gebelik planına göre hormonal veya metabolik tedaviler gündeme gelebilir.

Miyom veya polip gibi yapısal sorunlarda ilaç tedavileri veya gerekli durumlarda cerrahi yöntemler değerlendirilebilir.

Yaşam tarzına bağlı adet değişikliklerinde ise sağlıklı kilo aralığına ulaşılması, dengeli beslenme, yoğun egzersizin düzenlenmesi ve stres kontrolü faydalı olabilir.

Bu nedenle adet düzenleyici ilaçların nedeni araştırılmadan kullanılmaması önemlidir.

Adet Düzensizliği Gebe Kalmayı Engeller mi?

Her adet düzensizliği kısırlık anlamına gelmez. Ancak düzensiz adetler bazı kadınlarda yumurtlamanın düzenli gerçekleşmediğini gösterebilir.

Yumurtlama zamanının öngörülememesi veya bazı aylarda yumurtlamanın gerçekleşmemesi gebelik ihtimalini azaltabilir. NHS, düzensiz adetleri bulunan kişilerde yumurtlamanın düzenli olmaması nedeniyle gebe kalmanın zorlaşabileceğini belirtmektedir.

Çocuk sahibi olmak isteyen ve uzun süredir adet düzensizliği yaşayan kadınlarda yumurtlama ve hormonların değerlendirilmesi önemlidir.

Adet Düzensizliğinde Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Adet düzeninde kısa süreli değişiklikler her zaman ciddi bir sağlık problemi anlamına gelmez. Ancak bazı durumlarda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmak gerekir.

Özellikle;

• Adetlerin sürekli 21 günden kısa veya 35 günden uzun aralıklarla gerçekleşmesi
• Adetin 7 günden uzun sürmesi
• Üç ay veya daha uzun süre adet görülmemesi
• Adetler arasında kanama olması
• Cinsel ilişki sonrasında kanama yaşanması
• Adet kanamasının çok yoğun olması
• Şiddetli pelvik ağrı bulunması
• Menopoz sonrasında yeniden kanama görülmesi

durumlarında değerlendirme yapılması önemlidir. Menopoz sonrasında meydana gelen vajinal kanamalar mutlaka değerlendirilmelidir.

Saatte bir ped veya tampon değiştirmeyi gerektirecek kadar yoğun kanamanın birkaç saat devam etmesi ve buna baş dönmesi, nefes darlığı veya göğüs ağrısı gibi belirtilerin eşlik etmesi acil değerlendirme gerektirebilir.

Adet Düzensizliği Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Adet düzensizliği kadınlarda oldukça farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Stres, kilo değişimleri ve hormonal dalgalanmalar gibi geçici faktörlerin yanı sıra polikistik over sendromu, tiroid problemleri, miyom, polip, adenomyozis veya yumurtlama bozuklukları gibi sağlık sorunları da adet düzenini etkileyebilir.

Bu nedenle sürekli tekrarlayan adet düzensizliğinin nedeninin belirlenmesi önemlidir. Op. Dr. Öznur Dündar Akın tarafından yapılacak kadın hastalıkları ve doğum değerlendirmesinde kişinin adet düzeni, yaşı, mevcut belirtileri ve gebelik planı göz önünde bulundurularak gerekli incelemeler planlanabilir.

Adet takvimi tutmak veya adet takip uygulaması kullanmak, döngüde meydana gelen değişikliklerin fark edilmesine yardımcı olabilir. Özellikle daha önce düzenli olan adetlerin belirgin şekilde değişmesi veya düzensizliğe ağrı, aşırı kanama ya da farklı hormonal belirtilerin eşlik etmesi durumunda uzman değerlendirmesi önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular