11. hafta, gebeliğinizde anne ve baba olarak ilk önemli kararları vermeye başladığınız bir eşiktir. Bebeğiniz durmaksızın büyürken 11 ile 14. haftalar arasında ikili tarama ve fetal DNA gibi testlerin konuşulduğu döneme de adım atmış olursunuz. Bu sayfadaki bilgiler, Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın 40 Haftada Doğum video serisinin 11. hafta bölümünde anlattıklarından derlenmiştir.
11. Haftada Bebeğin Gelişimi
Bu hafta bebeğinizde inanılmaz bir hücre artışı yaşanıyor. Bebek yaklaşık 4-5 cm boyunda ve 7-8 gram ağırlığında; büyüklüğünü bir incire ya da küçük bir limona benzetebilirsiniz. Ultrasonla bakıldığında hâlâ küçücüktür ama artık bir insancık görünümündedir: bütün organlarının ilk taslakları oluşmuş durumdadır.
Tepeden tırnağa neler oluyor?
- Yüz: Göz kapakları açılıp kapanabiliyor, burun delikleri açılmış durumda. Kulaklar dış görünüm olarak nihai konumuna yerleşiyor.
- Ağız: Bebek ağzını rahatlıkla açıp kapatabiliyor.
- Boyun: Ultrasonda baş ile gövde arasındaki boyun ayrımı artık görülebiliyor.
- Cilt: Cilt henüz çok incedir, damarlar yüzeyden seçilebilecek kadar belirgindir.
- Kollar, bacaklar ve parmaklar: Kollar ve bacaklar ultrasonda anne ve babaya rahatça gösterilebiliyor. Parmaklar arasındaki perdeler kaybolmuş, eller daha belirgin hâle gelmiştir.
- Kalp: Kalp atışı dakikada yaklaşık 120 ile 160 arasındadır.
Baş ile vücut oranı
Bu haftada bebeğin başı, vücudunun neredeyse yarısı kadardır. Bebek büyüdükçe bu oran insan orantısına doğru değişir. Hatta yeni doğan bir bebekte bile baş, vücuda göre büyük görünür; bu eşitlenme ancak ergenlik döneminde tamamlanır. Yani ultrasonda büyük bir baş görmeniz sizi endişelendirmesin, bu gelişimin doğal bir parçasıdır.
Böbrekler çalışmaya başlıyor
11. haftada böbrekler idrar üretmeye başlar. Bu, ilerleyen haftalarda çok önemli bir hâl alır; çünkü gebeliğin ilerleyen dönemlerinde bebeğin içinde bulunduğu amniyon sıvısının büyük kısmı bebeğin kendi idrarından oluşur. Bu süreç şimdiden yavaş yavaş başlamaktadır.
11. Haftada Annede Neler Değişir?
Plasenta bu dönemde daha aktif bir rol üstlenmeye başlar. Bu nedenle annenin beslenmesi giderek daha fazla önem kazanır. Ancak hâlâ bulantı ve kusmalarınız varsa lütfen bunu dert etmeyin. Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın vurguladığı gibi bebeğiniz şu an çok küçüktür; vücudunuzdaki depolardan ve kullandığınız takviyelerden beslenerek gelişimini sürdürür. Bu konuyu kafanıza takmanıza gerek yoktur.
Bu haftayı duygusal açıdan da farklı kılan şey, birlikte karar verme sürecidir. Yaklaşan tarama testleri, çiftlerin kendilerini gerçekten anne ve baba gibi hissetmeye başladığı ilk ortak karar anlarından biridir.
11. Haftada Cinsiyet Belli Olur mu?
Ultrasonda en çok merak edilen konu şüphesiz cinsiyettir. 11. gebelik haftasından itibaren dış genital organlar da diğer organlar gibi gelişmeye başlar. Ancak bu hafta cinsiyeti kesin olarak söylemek için hâlâ çok erkendir.
- Ultrasonda üç çizgi görünümü kız bebeği, ileriye doğru çıkıntılı bir görüntü ise erkek bebeği düşündürebilir.
- Fakat 11. haftada bu işaretler de net oluşmaz; görüntü yanıltıcı olabilir.
- Asıl ve kesin cinsiyet bilgisi 13-14. haftalardan sonra netleşir.
Bu nedenle doktorunuz 11. haftada size büyük olasılıkla kız ya da büyük olasılıkla erkek gibi ihtimal bildiren ifadeler kullanacaktır. Ailenizin heyecanına ortak olmak için bir tahmin yapılabilir; ancak bu tahmini mutlaka sonraki haftalarda teyit ettirin.
Bu Hafta Yapılan Kontroller ve Testler
11 ile 14. haftalar arası, Down sendromu tarama testlerinin gündeme geldiği dönemdir. Bu aralıkta ikili tarama testi ve fetal DNA testi konuşulur; ilerleyen haftalarda ise üçlü ve dörtlü tarama testleri söz konusu olabilir. Hangi testin ne anlama geldiği, doğruluk oranları ve hangisini tercih edebileceğiniz 12. hafta bölümünde ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Şimdilik bilmeniz gereken, bu haftaların bir karar dönemi olduğu ve doktorunuzla bu seçenekleri konuşmanız gerektiğidir.
Bu kontrolde doktorunuz bebeğin boyunu, kalp atışını, kol ve bacaklarını ve genel gelişimini ultrasonla değerlendirir. Embriyonun gerçekte geçirdiği gelişim ile ultrasonda görülen arasında küçük bir zaman farkı olabileceğini de bilmekte fayda var: bazı yapılar önce oluşur, ultrasonda netleşmesi biraz daha zaman alır. Bu yüzden bir yapının henüz net seçilememesi tek başına endişe nedeni değildir; değerlendirmeyi doktorunuza bırakın ve aklınıza takılan her soruyu kontrol sırasında sorun.
Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın Önerileri
- Bulantı devam ediyorsa kendinizi suçlamayın; bebeğiniz bu aşamada depolarınızdan ve takviyelerinizden yararlanır.
- 11. haftada söylenen cinsiyet tahminini kesin bilgi gibi kabul etmeyin, 13-14. haftadan sonra yeniden sorun.
- Tarama testleri hakkında eşinizle birlikte bilgi edinin ve kararınızı doktorunuzla konuşarak verin.
- Ultrasonda gördüğünüz büyük baş, ince cilt gibi görüntülerin bu haftaya özgü ve doğal olduğunu unutmayın.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve doktor değerlendirmesinin yerini tutmaz. Gebeliğinizle ilgili kararları takip eden doktorunuzla birlikte verin.
Sıkça Sorulan Sorular
11. haftada bebek yaklaşık 4-5 cm boyunda ve 7-8 gram ağırlığındadır. Büyüklüğü bir incir ya da küçük bir limon kadardır. Küçük olmasına rağmen tüm organlarının ilk taslakları oluşmuştur.
11. haftada dış genital organlar gelişmeye başlasa da cinsiyeti kesin söylemek için erkendir. Doktorunuz büyük olasılıkla kız veya erkek şeklinde bir tahmin yapabilir. Kesin cinsiyet bilgisi 13-14. haftalardan sonra netleşir, bu yüzden tahminin sonraki kontrollerde teyit edilmesi önerilir.
Bu haftada bebeğin kalbi dakikada yaklaşık 120 ile 160 arasında atar. Kalp atışının değerlendirilmesi rutin ultrason kontrolünüzde doktorunuz tarafından yapılır.
Op. Dr. Öznur Dündar Akın'a göre bu haftada süren bulantı ve kusmaları dert etmenize gerek yoktur. Bebek henüz çok küçüktür ve annenin vücut depolarından ve aldığı takviyelerden gelişimini sürdürür. Yine de yeme içmeyi tamamen engelleyen şikâyetleriniz varsa doktorunuzla görüşün.
11. haftada bebeğin başı vücudunun neredeyse yarısı kadardır ve bu durum normaldir. Bebek büyüdükçe baş ile vücut oranı insan orantısına yaklaşır. Yeni doğan bebekte bile baş vücuda göre büyüktür; bu oran ancak ergenlikte eşitlenir.