17. hafta, bebeğinizin gelişiminin 16. haftaya oldukça benzer şekilde sürdüğü ama sizin için beslenmenin başrole geçtiği bir haftadır. Plasenta tamamen olgunlaşmıştır ve bebeğiniz doğrudan sizden beslenir. Bu sayfada, Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın 40 Haftada Doğum serisinin 17. hafta bölümünde verdiği pratik beslenme önerilerini ve bu haftanın kontrol notlarını bulacaksınız.
17. Haftada Bebeğin Gelişimi
Bebeğiniz her hafta hücresel olarak çoğalmaya ve büyümeye devam eder; organların tamamlanması yaklaşık 22. haftaya kadar sürer. 17. haftada ultrasonda dikkat çeken gelişmeler şunlardır:
- Kemikleşme artıyor: İskelet yapısı daha belirgin hâle gelir.
- Kas-iskelet sistemi oturuyor: Hareketler daha güçlü ve düzenli olmaya başlar.
- Cilt olgunlaşıyor: Bebeğin cildi bir önceki haftalara göre daha olgun bir görünüm kazanır.
- Hareketler daha belirgin: 16. haftada hareket hissetmeyen anne adayları bu hafta bebeğin kıpırtılarını hissetmeye başlayabilir; 16. haftaya göre hareketler biraz daha belirgindir.
Bu Hafta Yapılan Kontroller ve Testler
16. haftada bir kontrol yapılamadıysa 17. hafta bu açığı kapatmak için uygun bir zamandır. Op. Dr. Öznur Dündar Akın, bu dönemde omuriliğin kapandığını gösteren AFP değerinin bakılmasının ya da AFP'ye bakılmadıysa dikkatli bir ultrasonla omurganın tamamen kapandığının görülmesinin önemini bir kez daha vurguluyor.
11-14. haftalar arasında çeşitli nedenlerle doktora gidemediyseniz, 16, 17 ve 18. haftalarda üçlü veya dörtlü tarama yaptırmanın faydası vardır. Bu testler ikili taramaya göre daha düşük doğruluk sağlasa da elinizde hiç veri olmamasından iyidir.
17. Haftada Nasıl Beslenmeli?
İlk üç ayın bulantı ve kusmaları geride kaldığına göre artık tam anlamıyla dört dörtlük bir beslenme düzenine geçebilirsiniz. Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın vurguladığı gibi bu, çok özel ya da ulaşılması zor besinler gerektirmez; amaç doğal, sağlıklı ve dengeli beslenmektir. Önerilen yapı üç ana öğün ve öğle ile akşam arasında bir ara öğün şeklindedir.
Kahvaltı
- Yumurta, peynir ve bol yeşillik, domates, salatalık gibi klasik bir Akdeniz kahvaltısı,
- Bir dilim besleyici tam tahıllı ekmek,
- Kilo sorununuz yoksa ve canınız çekiyorsa tatlandırmak için bir kaşık bal veya reçel; kilo sorununuz varsa bunu atlayabilirsiniz.
- Hamur işi, pişi ve börek gibi yiyeceklerden uzak durun.
Öğle yemeği
Çalışıyorsanız yemekhanede ne veriliyorsa onu tüketebilirsiniz; ekstra bir şey yapmanız gerekmez. Yemeğin besleyiciliğini düşük buluyorsanız evden getireceğiniz bir salataya tohumlar ve ceviz ekleyebilirsiniz.
- Bir porsiyon sebze ya da et yemeği tercih edin.
- Kilo probleminiz yoksa yanında bir porsiyon makarna veya pilav yiyebilirsiniz; ancak makarna veya pilav yiyorsanız yanında ekmek tüketmeyin.
- Kilo probleminiz varsa makarna, pilav ve ekmeği tamamen çıkarın; doymadıysanız ana yemekten ikinci bir porsiyon alıp salata ve yoğurtla destekleyin.
Ara öğün
Normal hayatta ara öğüne çok ihtiyaç olmasa da gebelikte öğle ile akşam arasında bir ara öğün kuvvetle önerilir. Örneğin:
- Bir porsiyon meyve,
- Yanında bir iki tane ceviz, fındık gibi kuruyemiş,
- Kefir veya yoğurt.
Bu tür bir ara öğün, kan şekerinin daha dengeli kalmasına yardımcı olur.
Akşam yemeği
Öğlen sebze yediyseniz akşam et veya balık, öğlen et yediyseniz akşam sebze tercih ederek günü dengeleyebilirsiniz. Öğle yemeğindeki kural burada da geçerlidir: makarna veya pilav varsa ekmek yok. Yanında mutlaka salata, yoğurt gibi besleyici eşlikçiler olsun.
Gece acıkırsanız ne yapmalı?
Acıkmıyorsanız akşam yemeğinden sonra bir şey yemeyin. Op. Dr. Öznur Dündar Akın, kan şekeri düzeni için uyumadan önceki 3-4 saat içinde bir şey yenmemesini öneriyor. Yatmadan önce çok acıkırsanız kan şekerini ve insülini çok yükseltmeyecek, reflüye de yol açmayacak yoğurt veya kefir gibi hafif seçeneklere yönelebilirsiniz.
Gebelikte Takviye Kullanılmalı mı?
Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın bu konudaki görüşü dikkat çekicidir: sağlıklı beslenen bir yetişkinin sürekli vitamin kullanmasını gerekli görmüyor; ancak gebelik ve lohusalık özel dönemlerdir. Çünkü hiç kimse her gün balık, et ya da ceviz yiyemez ve karnınızda büyüyen bir bebek vardır.
Bu dönemde doktorunuzun önerisiyle D vitamini, multivitamin ve balık yağı gibi takviyeler gündeme gelebilir. Takviyeler kişiye özeldir: ilk üç ayda yapılan ya da gerekirse yeniden tekrarlanan kan tahlillerinde belirli eksiklikler saptandıysa bunların yerine konması önemlidir. Hangi takviyeyi kullanacağınıza mutlaka doktorunuzla birlikte karar verin.
Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın Önerileri
- Günü üç ana öğün ve bir ara öğün olarak planlayın.
- Makarna ya da pilav yediğiniz öğünde ekmeği masadan kaldırın.
- Uyumadan önceki 3-4 saati mümkünse yemeksiz geçirin.
- Takviyelerinizi kan değerlerinize göre doktorunuzla belirleyin.
Egzersiz ve spor önerileri ise serinin 18. hafta bölümünde ele alınıyor.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve doktor değerlendirmesinin yerini tutmaz. Gebeliğinizle ilgili kararları takip eden doktorunuzla birlikte verin.
Sıkça Sorulan Sorular
Op. Dr. Öznur Dündar Akın, üç ana öğün ve öğle ile akşam arasında bir ara öğün öneriyor. Kahvaltıda yumurta, peynir, yeşillik ve tam tahıllı ekmek; öğle ve akşam sebze, et veya balık; ara öğünde meyve, birkaç kuruyemiş ve kefir ya da yoğurt tercih edilebilir. Hamur işi ve börekten uzak durulması önerilir.
Kilo probleminiz yoksa öğünde bir porsiyon makarna veya pilav yiyebilirsiniz, ancak yanında ekmek tüketmemeniz önerilir. Kilo probleminiz varsa makarna, pilav ve ekmeği çıkarıp ana yemeği salata ve yoğurtla desteklemek daha uygundur.
Kan şekeri düzeni için uyumadan önceki 3-4 saatte bir şey yenmemesi önerilir. Çok acıkırsanız şekeri ve insülini çok yükseltmeyen, reflüye yol açmayan yoğurt veya kefir gibi hafif bir seçenek tercih edebilirsiniz.
Op. Dr. Öznur Dündar Akın, gebelikte öğle ile akşam arasında bir ara öğünü kuvvetle öneriyor. Bir porsiyon meyve, birkaç ceviz veya fındık ve kefir ya da yoğurttan oluşan bir ara öğün kan şekerinin dengeli kalmasına yardımcı olur.
Bu dönemde doktorunuzun önerisiyle D vitamini, multivitamin ve balık yağı gibi takviyeler gündeme gelebilir. Takviyeler kişiye özeldir ve kan tahlillerinizde saptanan eksikliklere göre belirlenir. Kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın.