28. hafta ile birlikte ikinci trimesteri geride bırakıyor ve üçüncü trimestere, yani gebeliğin son üç ayına adım atıyorsunuz. Gebeliğin üçte ikisini tamamladınız; son üçte bire giriyorsunuz. Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın “40 Haftada Doğum” serisindeki 28. hafta anlatımına dayanan bu yazıda bebeğinizin gelişimini, son trimesterin getirdiği değişiklikleri ve Dr. Akın'ın bu haftada özellikle anlatmak istediği konuyu, Rh uyuşmazlığını bulacaksınız.
28. Haftada Bebeğin Gelişimi
Bebeğiniz yaklaşık 1 kilo ile 1 kilo 100 gram arasında ve 38–39 santimetre boyundadır. Bu hafta için kullanılan benzetme iri bir patlıcan; 27. haftada karnabahar denmişti. Dr. Akın bu meyve-sebze benzetmelerinin tıbbi bir önemi olmadığını, ancak çok sorulduğu için kendisinin de her hafta baktığını gülümseyerek anlatıyor.
27. haftada bebek yaşam sınırını aşmıştı. 28. haftada ise olgunlaşmaya dair gelişmeler artar:
- Akciğerler gelişmeye devam eder.
- Beyin kıvrımları gelişmeye devam eder.
- Uyku-uyanıklık süreçleri daha da değişir.
- Kilo alımının giderek hızlandığı haftalara girilir.
Üçüncü Trimester Nedir?
Hastaların sık sorduğu bir soru: Trimester ne demek? Trimester, Latince “üç” kökünden gelen bir kelimedir. Gebelik üç döneme ayrılır: ilk üç ay, orta üç ay ve son üç ay. 28. haftada orta üç ayı bitirip son üç aya giriş yapıyorsunuz; Dr. Akın bu geçişi gebelikte bir milat gibi görüyor.
28. Haftada Annede Neler Değişir?
Bebeğin yükü arttıkça anneye etkileri de belirgin şekilde artar. Üçüncü trimesterle birlikte “gebelikte ağırlaşma” denen sürece yavaş yavaş yaklaşırsınız. Örneğin bir işi hızlıca yapma kabiliyetiniz azalabilir, uykuya dalmakta zorlanabilirsiniz. Bu değişiklikler bebeğin büyümesinin doğal bir sonucudur ve son üç ay boyunca giderek belirginleşir.
Sık idrara çıkma
Bebeğin başı aşağıya doğru baskı yaptığında mesanenin üzerinde büyük bir bebek başı bulunur. Bu da sürekli idrarınız varmış gibi hissetmenize, sık sık tuvalete gitmenize ve az az, kesik kesik idrar yapmanıza neden olabilir. Dr. Akın'ın tavsiyesi bu konuda çok şikâyet etmemek; çünkü bu tamamen geçici bir süreçtir ve engellenmesi mümkün değildir. Yine de küçük bir düzenleme işe yarayabilir:
- Gün içinde içtiğiniz 2–3 litre suyun bir kısmını akşam saatlerine bırakmayın; akşam 8–9'dan sonra su alımını biraz azaltmak geceleri daha rahat etmenizi sağlayabilir.
Yatış zorluğu, sırt ve bel ağrıları
Sağa ya da sola yatmak artık sizi zorlamaya başlamış olabilir; büyüyen karın gece dönmeyi bile bir uğraşa çevirebilir. Dr. Akın bu konuda süreci kabullenmeyi ve uyum sağlamaya çalışmayı öneriyor. Daha rahat bir yatak ve çeşitli yastıklar sırt ve bel ağrılarınıza iyi gelecektir. Bunun yanında:
- Sırt ve bel hareketleri, pilates ve yürüyüşlerin ne kadar fayda sağladığına siz de şaşıracaksınız; düzenli egzersizi ihmal etmeyin.
- Temiz ve hijyenik bir havuz bulabilirseniz yüzmenin de sırt ve bel ağrılarına çok iyi geldiğini keşfedebilirsiniz.
Bu Hafta Yapılan Test: Rh Uyuşmazlığı ve İndirekt Coombs
Dr. Akın'ın 29. haftaya geçmeden özellikle anlatmak istediği konu Rh uyuşmazlığıdır. Halk arasında “kan uyuşmazlığı” olarak da bilinen bu durum, annenin kan grubunun Rh negatif, eşinin ise Rh pozitif olması hâlinde gündeme gelir.
Rh uyuşmazlığı neden takip edilir?
Rh negatif bir annenin, Rh pozitif olan bebeğinin kanına karşı antikor geliştirme ihtimali bu takibin nedenidir. İndirekt Coombs testi, annenin kanında bu tür antikorların bulunup bulunmadığını gösterir. Test sonucu negatifse, yani antikor saptanmadıysa koruyucu amaçla aşı uygulanması gündeme gelir.
Kan grubunuz negatifse ne yapmalısınız?
- Doktorunuzu bilgilendirin: Kan grubunuzun negatif olduğunu mutlaka hekiminizle paylaşın.
- İndirekt Coombs testini yaptırın: Daha önce yapılmadıysa bu testi mutlaka yaptırmanız önerilir.
- Test negatifse: Bu durumda Rh uyuşmazlığı aşısı olarak bilinen anti-D antikorunun (Rhogam) uygulanması uygun olacaktır.
Aşının uygulanıp uygulanmayacağı ve zamanlaması, sizin durumunuza göre doktorunuzla birlikte verilecek bir karardır. Önemli olan, kan grubunuzun negatif olduğunu bilmeniz ve bunu kontrollerinizde hekiminize hatırlatmanızdır. Kan grubunuzu bilmiyorsanız ya da eşinizin kan grubundan emin değilseniz, bunu bir sonraki kontrolünüzde doktorunuzla konuşarak netleştirebilirsiniz. Bu basit bilgi, gebeliğinizin geri kalanındaki takibin doğru planlanmasına yardımcı olur.
Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın Önerileri
- Kan grubunuzu kontrol edin: Rh negatifseniz ve eşiniz pozitifse indirekt Coombs testini unutmayın.
- Akşam su alımını azaltın: Günlük suyunuzu gün içine yayıp akşam 8–9'dan sonra biraz kısın.
- Değişimi kabullenin: Sık idrara çıkma ve yatış zorluğu geçicidir; şikâyet etmek yerine uyum sağlamaya çalışın.
- Yatağınızı destekleyin: Rahat bir yatak ve yastıklar uyku kalitenizi artırır.
- Pilates ve yüzmeyi sürdürün: Son trimesterde sırt ve bel ağrılarına karşı en etkili destek düzenli harekettir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve doktor değerlendirmesinin yerini tutmaz. Gebeliğinizle ilgili kararları takip eden doktorunuzla birlikte verin.
Sıkça Sorulan Sorular
28. hafta, ikinci trimesterin bitip üçüncü trimesterin başladığı haftadır. Gebeliğin yaklaşık üçte ikisi tamamlanmış ve son üç aya girilmiştir. Trimester, gebeliğin ilk, orta ve son üç ay olarak üçe ayrılmasını ifade eder.
28. haftada bebek yaklaşık 1 kilo ile 1 kilo 100 gram arasında ve 38–39 santimetre boyundadır. Akciğerleri ve beyin kıvrımları gelişmeye devam eder. Bu haftadan itibaren kilo alımı giderek hızlanır.
Annenin kan grubu Rh negatif, eşinin Rh pozitif ise 28. hafta civarında, daha önce yapılmadıysa indirekt Coombs testi yaptırılması önerilir. Test negatifse Rh uyuşmazlığı aşısı olarak bilinen anti-D antikoru uygulanması uygun olacaktır. Kararı ve zamanlamayı doktorunuzla birlikte vermelisiniz.
Son trimesterde bebeğin başı aşağıya doğru mesaneye baskı yapabilir. Bu da sürekli idrar varmış hissine, sık ve az az idrar yapmaya neden olur. Geçici bir durumdur; akşam saatlerinde su alımını biraz azaltmak geceleri daha rahat etmenize yardımcı olabilir.
Rahat bir yatak ve destekleyici yastıklar kullanmak ağrıları hafifletebilir. Düzenli pilates, sırt ve bel hareketleri, yürüyüş ve hijyenik bir havuzda yüzme de sırt ve bel ağrılarına iyi gelir. Size uygun egzersizi doktorunuzla belirleyebilirsiniz.