39. haftaya ulaştıysanız öncelikle sabrınız için tebrikler; 39 hafta söylemesi kolay ama yaşaması büyük emek isteyen bir süredir. Bebeğinizin gelişimi tamamlanmıştır ve artık son rötuşlar yapılmaktadır. Bu haftanın ağırlık noktası ise annelerin kafasındaki en büyük soru işaretidir: Doğumun başladığını nasıl anlarım, ne zaman doktora ya da hastaneye gitmeliyim? Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın 40 Haftada Doğum video serisinin 39. hafta bölümüne dayanan bu yazıda sancı, su gelmesi, kanama ve bebek hareketleri başlıklarını tek tek ele alıyoruz.
39. Haftada Bebeğin Gelişimi
Bebeğin oluşumu tamamlanmıştır. Bu haftalarda ekstra antikorlar oluşturulur, akciğerlerde ve diğer sistemlerde son rötuşlar yapılır. Op. Dr. Öznur Dündar Akın, bebeğin karnınızda biraz daha kalmasının kendisi için faydalı olduğunu vurgular. Doğumun ne zaman başlayacağını ise anne, bebek ve plasenta arasındaki denge belirler.
39. Haftada Annede Neler Değişir?
38. haftada başlayan angajmanla bebek aşağı inmiş, diyafram rahatlamış ve üst karın bölgesindeki baskı azalmıştır. Buna karşılık alt bölgedeki baskı çok artar. Yürümek zorlaşır, yatakta sağdan sola dönmek bile güçleşebilir. Sürekli tuvalete gitme hissi nedeniyle geceleri uyumak zorlaşır. Bunların hepsi bu döneme özgü, normal değişikliklerdir. Az kaldı.
Gerçek Doğum Sancısı mı, Yalancı Sancı mı?
Arada bir gelen, dinlendiğinizde, su içtiğinizde geçen sancılar gerçek doğum sancısı değildir; bunlar yalancı sancılardır. Op. Dr. Öznur Dündar Akın gerçek doğum sancısının seyrini şöyle anlatır:
- Önce hafif ve dayanılabilir şekilde başlar, örneğin yarım saatte bir gelir.
- Zamanla aralar kısalır: 20 dakika, 15 dakika, ardından 9, 8, 7 dakika.
- Sonunda düzenli olarak yaklaşık 5 dakikada bir gelir.
- Duş almak, dinlenmek ya da istirahat etmek sancıyı geçirmez.
Sancılarınız bu şekilde düzenli, sürekli ve dayanılmaz hâle geldiyse doktorunuzla iletişime geçin ya da doğrudan hastaneye giderek ön muayene olun. Ancak bebek hareketleriniz iyiyken her sancıda acile koşmanıza gerek yoktur. Dr. Akın'ın ifadesiyle doğum, sabır işidir.
Suyum Geldi mi?
Bu dönemde vajinal akıntının artması nedeniyle su mu geldi, akıntı mı sorusu kliniklerde en sık karşılaşılan sorulardan biridir. Amniyon suyu genellikle birden, şakır şakır gelir; üzerinize bir kova su dökülmüş gibi hissedersiniz ve kaslarınızı sıksanız bile durduramazsınız. Bu özelliği sayesinde idrar kaçırma ya da akıntıdan çoğu zaman ayırt edilebilir.
Pek çok anne, azar azar gelen sıvıyla bebeğin suyunun fark edilmeden azalacağından korkar. Op. Dr. Öznur Dündar Akın, meslek hayatında sıvının az az gelip bebeğin susuz kaldığı bir tabloyla karşılaşmadığını söyler. Yine de şüpheniz varsa doktorunuza danışmanız en doğrusudur.
Su geldiğinde ne yapmalı?
Suyunuz geldiyse vakit kaybetmeden hastaneye başvurun. Su geldikten sonra doğumun 24 saat içinde gerçekleşmesi gerekir; aksi hâlde bebek enfeksiyon kapabilir. Ayrıca suyun ani gelişinde nadiren kordon sarkması yaşanabilir ve bunu evde ayırt etmeniz mümkün değildir.
Nişan Gelmesi ve Kanama Arasındaki Fark
Rahim ağzı açılmaya başladığında, içindeki mukus tıkacı aşağı gelir. Halk arasında nişan gelmesi denen bu durum kanlı, mukuslu, sümüksü bir akıntı şeklindedir. Nişan geldiğinde hemen doğum oluyor diye düşünmeyin; bazı annelerde doğum birkaç saat içinde, bazılarında ise 2-3 gün sonra başlar.
Şu koşullar sağlanıyorsa panik yapmanıza gerek yoktur:
- Bebek hareketleri iyi
- Kırmızı, aktif bir kanama yok
- Sancılar henüz düzene girmemiş
Bu durumda doktorunuzla iletişime geçip durumu anlatabilir, gerekirse hastanede NST yapılarak içiniz rahatlatılabilir. Her şey yolundaysa hemen yatış yapılması gerekmez; evinize dönüp sancılarınızı bir süre daha evde takip edebilirsiniz.
Asıl dikkat edilmesi gereken, plasentadan kaynaklanan kanamalardır. Plasentanın erken ayrılması (dekolman plasenta) ya da plasenta previa gibi durumlarda kanama daha aktif, daha bol ve rahatsız edicidir. Kanamaya benzer bir şey fark ettiğinizde mutlaka doktorunuzu bilgilendirin ve hastanede kontrol olun.
Bebek Hareketlerinin Takibi
Son haftalarda yapılması en önemli şeylerden biri bebek hareketlerini takip etmektir. Günde 15-20 kez bebeğinizin hareketini hissetmeniz beklenir. Ancak Dr. Akın'a göre tek bir sayıdan çok, bebeğinizin ritmini bilmeniz önemlidir: Artık onu tanıyorsunuz; sabah kahvaltıdan sonra, öğlen ya da akşam ne zaman hareketlendiğini biliyorsunuz. Bu ritimde bir azalma ya da hareket hissedememe, ciddiye alınması gereken bir işarettir.
Hareket azaldığında ne yapmalı?
- Yarım muz ya da bir hurma gibi uyarıcı, tatlı bir şey yiyin.
- Sessiz bir odaya geçin ve sol tarafınıza uzanın.
- Elinizi karnınıza koyarak yaklaşık yarım saat hareketleri hissetmeye çalışın.
- Bu sürede hareket hissetmezseniz vakit kaybetmeden hastaneye gidin ve NST yapılmasını sağlayın.
NST'de her şey yolundaysa sorun yoktur. Bu takip, zamanında doğmuş bir bebekte olası bir sorunun erken fark edilip bebeğin sağlıkla dünyaya gelmesinin sağlanması açısından çok değerlidir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
- Sancılar düzenli olarak yaklaşık 5 dakikada bir geliyor ve dinlenmekle geçmiyorsa
- Suyunuz geldiyse, beklemeden
- Aktif, kırmızı ya da bol bir kanama olduysa
- Bebek hareketleri azaldıysa ve yukarıdaki denemeye rağmen hissedilmiyorsa
Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın Önerileri
Dr. Akın'ın bu haftaya dair en temel mesajı, gereksiz vesveselerden uzak durup gerçek uyarı işaretlerini iyi tanımaktır. Her sancıda paniğe kapılmayın, ancak su gelmesi, aktif kanama ve hareket azalmasını asla ertelemeyin. Doğumu kolaylaştırmak için yapılabilecekler ve miyadı geçen gebelikler ise serinin 40. hafta bölümünde ele alınmaktadır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve doktor değerlendirmesinin yerini tutmaz. Gebeliğinizle ilgili kararları takip eden doktorunuzla birlikte verin.
Sıkça Sorulan Sorular
Yalancı sancılar arada bir gelir ve dinlenmek, su içmek ya da duş almakla geçer. Gerçek doğum sancısı ise hafif başlar, aralar giderek kısalır ve sonunda düzenli olarak yaklaşık 5 dakikada bir gelir; dinlenmekle geçmez. Bu noktaya geldiğinizde doktorunuzla iletişime geçmeniz önerilir.
Nişan gelmesi, rahim ağzı açılmaya başladığında mukus tıkacının kanlı, mukuslu bir akıntı şeklinde gelmesidir. Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın anlattığına göre bazı annelerde doğum birkaç saat içinde, bazılarında 2-3 gün sonra başlar. Bebek hareketleri iyiyse, aktif kanama yoksa ve sancılar düzene girmediyse panik yapmanıza gerek yoktur.
Yarım muz ya da bir hurma gibi tatlı bir şey yiyip sessiz bir odada sol tarafınıza uzanın ve elinizi karnınıza koyarak yarım saat hareketleri hissetmeye çalışın. Bu sürede hareket hissetmezseniz vakit kaybetmeden hastaneye gidip NST yapılmasını sağlayın. Bebeğinizin olağan ritmindeki her belirgin azalma ciddiye alınmalıdır.
Su geldikten sonra doğumun 24 saat içinde gerçekleşmesi gerekir, aksi hâlde bebek enfeksiyon kapabilir. Ayrıca nadiren kordon sarkması yaşanabileceği ve bu evde ayırt edilemeyeceği için suyunuz geldiğinde beklemeden hastaneye başvurmanız önerilir.
Kanlı, mukuslu nişan gelmesi çoğu zaman doğum başlangıcının bir işaretidir ve tek başına panik nedeni değildir. Ancak kırmızı, aktif ve bol bir kanama plasentanın erken ayrılması ya da plasenta previa gibi durumlarla ilişkili olabilir. Kanamaya benzer bir durum fark ettiğinizde doktorunuzu bilgilendirip hastanede kontrol olmanız önerilir.