Op. Dr. Öznur Dündar Akın'a göre 6. hafta, gebeliğin en heyecanlı haftasıdır. Çünkü artık bebeğe ait bir şeyler görmek ve en önemlisi o minik kalbin atışlarını duymak mümkündür. Pek çok anne ve baba adayı gebeliği gerçek anlamda bu sesi duyduğu anda kabullenir. “40 Haftada Doğum” serisinin 6. hafta videosundan derlenen bu yazıda kalp atışının yanı sıra, bu hafta yapılması önerilen rutin gebelik testlerini ve başlayan bulantılarla nasıl baş edebileceğinizi bulacaksınız.
Kalp Atışını Duymak Neden Bu Kadar Önemli?
Dr. Akın, bu haftaya kadar pek çok anne adayının gebeliğine tam olarak inanamadığını anlatıyor. Kesenin görülmesi bir şeydir; ama ultrasonda o küçük kalbin sesini duymak bambaşka bir duygudur. Bu sesle birlikte anne de baba da gebeliği gerçekten kabullenir ve süreç çok daha mutlu, “gebe olduğunu hissederek” devam eder. Dr. Akın'ın deyişiyle artık resmi olarak gebesinizdir ve bu haberi çevrenizle paylaşabileceğiniz bir noktaya gelmişsinizdir.
6. Haftada Bebeğin Gelişimi
Bu hafta embriyo hâlâ bir susam tanesi kadardır; ancak ultrasonda Doppler kullanılarak kalp atışlarının “pıt pıt” sesi duyulabilir. Yumurtlama biraz geç olduysa kalp atışının duyulması 7. haftaya kayabilir. Dr. Akın'ın ifadesiyle 6-7. haftalar kalp atışlarının duyulduğu haftalardır; bu nedenle 6. haftada duyulmayan bir kalp atışı, tek başına endişe nedeni olmayabilir. Bu durumda doktorunuz kontrolü birkaç gün sonra tekrarlamayı önerebilir.
Ultrasonda gördüğümüz küçük görüntünün içinde ise çok hızlı bir gelişim sürer:
- Kas, iskelet ve dolaşım sistemleri dahil tüm sistemlerin taslakları hızla oluşmaya devam eder.
- Kol ve bacak tomurcukları bu dönemde belirmeye başlar.
- Bu tomurcukların ultrasonda görülebilir hale gelmesi ise genellikle 9. haftayı bulur.
6. Haftada Annede Neler Değişir?
Gebelik hormonu kanda daha yüksek bir seviyeye ulaştığı için bu hafta değişiklikler belirginleşmeye başlar. İlk bulantılar çoğunlukla kalp atışlarının duyulduğu haftalarla aynı zamana denk gelir. Ancak bu bir kural değildir: Bazı anne adayları hiç bulantı yaşamazken, bazılarında çok şiddetli bulantı ve kusmalar başlayabilir.
Bulantı varken bebek beslenebilir mi?
Dr. Akın, bulantı nedeniyle yiyemediği için bebeğinin aç kaldığından endişe eden anne adaylarına şöyle sesleniyor: Panik yapmayın, bu geçici bir dönem ve genellikle üç ayın sonunda bulantılara veda edeceksiniz. Bu dönemde bebek sizden değil, yolk kesesi denen kesesinden beslenir. Dr. Akın hastalarını rahatlatmak için “hiçbir şey yemeseniz, sadece tükürüğünüzü yutsanız bile bebeğiniz sağlıklı büyümeye devam eder” diyor. Bulantınız yoksa elbette sağlıklı beslenmeye şimdiden başlamanız gerekir; bunun ayrıntıları serinin ilerleyen haftalarında ele alınıyor.
Bulantıya karşı pratik öneriler
- Az az ve sık sık yiyin: İçinizin ne çektiğine bakın ve günü kurtaracak kadar yemeye çalışın.
- Hafif tuzlu atıştırmalıklar deneyin: Bir iki çubuk kraker ya da biraz peynir mideyi rahatlatabilir.
- Susuz kalmayın: Dr. Akın'a göre bulantıyı en çok tetikleyen şeylerden biri susuzluktur. Bulantının azaldığı anlarda hemen su için.
- Elektrolit içeren maden suyu ve doğal meyve suları sıvı ihtiyacınızı karşılamaya yardımcı olabilir.
Bulantı döneminde kilo almamaya dikkat
Dr. Akın'ın hastalarına ısrarla tekrarladığı bir uyarı var: Mideniz bulanırken kilo almayın. Muayeneye “hiçbir şey yiyemiyorum” diyerek gelip birkaç haftada 2-3 kilo almış anne adaylarıyla sık karşılaştığını anlatıyor. Bunun nedeni çoğu zaman mideyi bastırsın diye sürekli peynirli makarna, peynirli tost ve ekmek tüketmektir. Önerisi basit: Peynir ve ekmek midenizi rahatlatıyorsa peyniri artırın, ekmeği azaltın. Amaç kilo almak değil, günü kurtarmaktır.
Bu Hafta Yapılan Kontroller ve Testler
Kalp atışı duyulduktan sonra artık sağlıklı ilerleyen bir gebelikten söz edilir ve rutin gebelik testlerinin zamanı gelmiştir. Videoda sayılan testler şunlardır:
- Hemogram, tiroid testleri ve serbest T4
- D vitamini, B12 ve açlık kan şekeri
- Bulaşıcı hastalık testleri: Hepatit, anti-HCV, HIV ve sifiliz için VDRL
- Enfeksiyon taramaları: Rubella (kızamıkçık), toksoplazma ve CMV
- İdrar testi ve idrar kültürü
Dr. Akın, VDRL testinin bir dönem rutin listeden çıkarıldığını ancak günlük pratikte VDRL pozitif gelen gebelerle karşılaştıklarını ve tedavinin bu durumda çok önemli olduğunu özellikle belirtiyor.
Kontrole aç karnına gidin
Dr. Akın'ın pratik önerisi: 6. hafta kalp atışı kontrolüne sabah erken ve aç karnına gidin. Böylece aynı gün hem muayeneniz yapılır hem de açlık gerektiren testler dahil tüm kan tahlilleriniz alınabilir.
Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın Önerileri
- 6. haftada kalp atışı duyulmadıysa hemen kötüye yormayın; yumurtlama geç olduysa bu 7. haftaya kayabilir. Doktorunuzun planladığı kontrolü bekleyin.
- Bulantı döneminde yeterince yiyemediğiniz için kendinizi suçlamayın; bebek bu dönemde yolk kesesinden beslenir.
- Susuz kalmamaya, az ve sık yemeye özen gösterin; karbonhidrat ağırlıklı atıştırmalıklarla kilo almaktan kaçının.
- Kusmalarınız nedeniyle hiç sıvı tutamıyorsanız doktorunuzla görüşün.
- Rutin gebelik testlerinizi bu hafta yaptırın; sonuçlarını doktorunuzla birlikte değerlendirin.
Kalp atışını duyup testlerinizi de tamamladığınızda, Dr. Akın'ın deyişiyle gebelik yolculuğuna “hazır ve nazır”, çok daha güvenli bir adım atmış olursunuz.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve doktor değerlendirmesinin yerini tutmaz. Gebeliğinizle ilgili kararları takip eden doktorunuzla birlikte verin.
Sıkça Sorulan Sorular
Çoğu gebelikte 6. haftada kalp atışı ultrasonda Doppler ile duyulabilir. Yumurtlama biraz geç olduysa bu 7. haftaya kayabilir. Bu nedenle 6. haftada duyulmaması tek başına kötü bir işaret sayılmaz; doktorunuz kontrolü tekrarlamayı önerebilir.
Op. Dr. Öznur Dündar Akın'ın sıraladığı rutin testler arasında hemogram, tiroid testleri, D vitamini, B12, açlık kan şekeri, hepatit, anti-HCV, HIV, VDRL, rubella, toksoplazma, CMV, idrar testi ve idrar kültürü bulunur. Hangi testlerin gerektiğine doktorunuz karar verir.
Bu dönemde bebek anneden değil yolk kesesi denen keseden beslenir. Bu nedenle bulantı yüzünden az yemeniz bebeğin gelişimini olumsuz etkilemez. Ancak hiç sıvı tutamıyorsanız doktorunuza başvurmalısınız.
Az ve sık yemek, çubuk kraker ya da peynir gibi hafif tuzlu atıştırmalıklar ve bol sıvı tüketmek işe yarayabilir. Op. Dr. Öznur Dündar Akın, susuzluğun bulantıyı tetiklediğini belirterek elektrolit içeren maden suyu ve doğal meyve sularını öneriyor.
6. hafta kontrolünde açlık kan şekeri gibi testler de istenebileceği için sabah erken ve aç karnına gitmeniz önerilir. Böylece muayene ve kan testleri aynı gün tamamlanabilir.